قديم خود را حفظ كرده‌اند . از جملهء اين نامهاى قديم كه بىشك در مراكز تمدن كهن ايران قرار داشته است آذرمناباد ، پروانه ، دليگان ، سين ، كتبونچه ، كربكند ، كمشچه ، لودريچه « 1 » ، و غيره و غيره است و كه همه نشان دهندهء قدمت اين ناحيه مىباشند . روى هم رفته قريب به هفتاد ديه در حال حاضر در اين دهستان قرار دارد كه اتفاقا اكثر آنها ، همان نامهاى قديم خود را حفظ كرده‌اند . در سوابق ايام برخوار از زوايد سيلابهاى زاينده‌رود ( برخى ديه‌هاى آن ) مشروب مىشد . به اين معنا كه هروقت بلوك بالادست ( غربى ) كشت و كار در اراضى خود را به پايان مىرساندند آب را در ماديها ( نهرها ) براى پايين‌دست رها مىكردند و همچنين بود سيلابها ، رودخانه‌هاى فصلى و سيلهاى پرآب تند تشكيل مىداد . اين رودخانه‌هاى موسمى ( فصلى ) كه گاه اصلا نبود و هروقت بود سبب مىشد كه از شمال جلگهء برخوار آبهاى بسيارى به سوى خاور روان شود و همين آبها هم در زمين نفوذ مىكرد و قناتهاى بزرگ كهن طولانى برخوار را پرآب مىساخت و در ديه‌هاى زيردست هم از اين آب براى كشت‌وكار خودشان استفاده مىكردند و پس از اينكه محصول كشت مىشد با آب قناتهاى خود آن را شاداب مىساختند تا وقتى كه محصول به بار مىآمد و برداشته مىشد . همين كه نزولات آسمانى كم شد و اين آبهاى فصلى و موسمى نيز به پايان رسيد و به علت كندن چاههاى عميق آب اين قناتها هم يا خشك شد يا آن‌قدر تحليل رفت كه براى آبادانى محل كافى نبود . اينك در محلهايى مثل سين و دولت‌آباد و غيره به حفر چاههاى عميق دست زده‌اند و اراضى را با آب آنها مشروب كرده‌اند و اخيرا نيز از رودخانهء زاينده‌رود نهرهايى با اصول علمى ساخته شده و از زاينده‌رود به آنجا آب رسانده‌اند و ادامهء حضارت و نضارت آن را تأمين كرده‌اند . به هر صورت در قدمت اين ناحيه و اهميت آن هيچ شكى نيست . وجود لهجه و زبان خاص مثل زبانى كه در گز و خورزوق ( خورزوك ) وجود دارد كه اجمالا نيز به هم شبيه است نشان اين است كه در اين ناحيه نژاد و طوايف كهنى زندگانى مىكرده‌اند و بقاياى زبانشان براى ما مانده است . اين تفصيلات را همه در ذيل نام ديه‌ها در اين فرهنگ آورده‌ايم و در اينجا مىپردازيم به توضيح مختصرى دربارهء واژهء برخوار .

--> ( 1 ) - ن . ك . به : اين نامواژه‌ها در همين فرهنگ .